Het Kleine-Beerze-Koffieprogramma zet de zoektocht in naar de identiteit van het beekdal

Wat kleurt het karakter van de streek beter dan het cultureel erfgoed dat ons is nagelaten? Dat erfgoed is geen ouderwetse meuk, maar juist de vaandeldrager van onze identiteit. Wat kunnen we met die nalatenschap?

De Kleine-Beerze-Koffie-ochtenden richten zich op doorontwikkeling van het vernieuwde beekdal van de Kleine Beerze. De voorafgaande koffieochtenden draaiden om ‘recreatie als inzet voor gebiedsontwikkeling’. De koffiegasten waren het erover eens dat het beekdal een grote rijkdom aan cultuur en natuur kent, maar de vraag hoe we dit willen aanbieden ligt nog open. Focus en maat leken sleutelwoorden. De koffiegasten vroegen zich af binnen welke kaders zij antwoorden kunnen zoeken, maar ook hoe af te stemmen op programma’s van buurgemeenten en wellicht in gezamenlijkheid ook op bewegingen vanuit de stad.

 

Immaterieel erfgoed

Op dat punt willen wij nu verder gaan. We hebben gastsprekers gevonden die ons verder kunnen helpen. Akke de Vries is adviseur erfgoed en monumenten bij gemeente Oirschot. Zij legt de nadruk op een brede benadering van het begrip ‘erfgoed’. Ze wijst op de vele smaken die erfgoed kan bieden in de vorm van archeologisch erfgoed, landgebruik, gebouwen, monumenten, maar zeker zo belangrijk is het immaterieel erfgoed. Akke geeft een inkijkje in de visie van gemeente Oirschot op inzet van erfgoed en verhalen voor gebiedsontwikkeling en de kracht van de dorpen in de nabijheid van de stad.

 

Ineke Strouken adviseert overheden en instellingen op het terrein van immaterieel erfgoed, identiteit en erfgoedtoerisme. Zij weet als geen ander het belang en de achtergronden van tradities in beeld te brengen. ‘Een landschap kun je lezen als een boek. Mensen in alle tijden laten sporen achter, zichtbaar en onzichtbaar, boven de grond en onder de grond. Die sporen maken een plek uniek en geven een landschap zijn identiteit omdat ze laten zien hoe een plek gegroeid is zoals het nu is. ‘Leve de Kleine Beerze!’ is op zoek naar het karakter van de streek om elementen daaruit zichtbaar en beleefbaar te maken. Welke instrumenten heb je daarvoor beschikbaar? Welke voorbeelden kunnen inspireren?’ Samen gaan we op zoek.

 

De kracht van het verhaal

Op 17 mei zijn wij te gast in Grandcafé De Beerze, een gastvrije plek waar we een voorbeeld kunnen beleven van de kracht van de lokale geschiedenis. Ronnie Vugts, eigenaar van het fonkelnieuwe hotel-café, zal ons vertellen hoe hij gekomen is tot de inzet van een dorpsicoon voor zijn bedrijfsvoering en wat hem dit brengt.

 

Meepraten

Dit nodigt uit tot dialoog. Wij nodigen ieder die zich betrokken voelt bij het beekdal van de Kleine Beerze uit om te komen luisteren en meepraten over ‘Erfgoed en Verhalen rond de Kleine Beerze’. Wel even aanmelden, want voor de kwaliteit van het gesprek moeten we een maximum aantal koffiedrinkers aanhouden.

Dinsdag 17 mei 2022, 10.00u tot 12.30u
Grandcafé ‘De Beerze’, Doornboomstraat 22, Middelbeers
Thema: Erfgoed en Verhalen als motor voor gebiedsontwikkeling
Aanmelden vóór 13/5: deelname@brabantsekempen.eu (vermeld: koffie 17 mei)

De volgende bijeenkomst zal zijn op zaterdag 11 juni om 11.00u: dan wandelen we samen door het dal van de Kleine Beerze vanuit Camperplaats de Spekdonken te Vessem.

Meer weten:  https://www.levendebeerze.nl/portfolio-item/leve-de-kleine-beerze/ of https://www.facebook.com/LevedeKleineBeerze

Hartelijke groeten van Monique en Ria

Een bijzondere vondst: de waterspitsmuis

Bij het werk aan de Kleine Beerze bij Dorp aan de Beek trof een ecoloog een zeldzame waterspitsmuis aan. De waterspitsmuis is de grootste spitsmuis van Europa. Hij leeft bij beken en sloten met veel riet en andere waterplanten, zodat hij zich goed kan verschuilen. De bovenkant van zijn vacht is donkerbruin tot zwart. De onderkant is meestal wit-grijs tot donkerbruin-zwart en soms gelig of roodbruin. De waterspitsmuis is een beschermde diersoort.

Op de plek waar de waterspitsmuis is gevonden, wordt op dit moment niet verder gewerkt. Dat betekent dat dit voorjaar niet de hele oude beekloop bij Dorp aan de Beek dichtgegooid kan worden met zand. Eerst onderzoeken we of er nog meer waterspitsmuizen in het gebied zitten. Wanneer we verder kunnen met het dempen van de oude beekloop, is nu nog niet bekend.

Op de andere plekken, zoals nu bij Spekdonken, voert aannemer Van Beers alle maaiwerkzaamheden uit onder begeleiding van een ecoloog van Waterschap De Dommel. Zo veroorzaken we geen onnodige schade aan beschermde plant- en diersoorten die leven in en langs de Kleine Beerze.

Veiligheid

We doen er alles aan om overlast te beperken. Gelukkig ontvangen we weinig klachten van overlast door inwoners uit het gebied. We horen wel dat mensen die graag wandelen langs de Kleine Beerze, niet blij zijn met de afzettingen van het werkterrein. Soms worden de afzettingen genegeerd en zien we mensen op het werkterrein die daar niet mogen zijn. Dit kan zorgen voor gevaarlijke situaties. Bijvoorbeeld als wandelaars te dicht bij de kraan in de buurt komen. Daarom willen we iedereen vragen het werkterrein niet te betreden tot het werk helemaal klaar is.

Let op drijfzand
Door het dichtgooien van de oude beekloop met zand, kan drijfzand ontstaan. Bij deze plekken staan paaltjes met waarschuwingsborden. Blijf uit de buurt en wandel niet over het werkterrein. Zo voorkomen we gevaarlijke situaties doordat mensen wegzakken in het zand. Het zand ligt nu nog los en de ondergrond is nat. Het risico op drijfzand is weg als het zand vast ligt en de ondergrond niet meer zo nat is.

BouwApp
Wilt u op de hoogte blijven van de werkzaamheden? Download dan de BouwApp en volg het project Levende Beerze. In de BouwApp plaatst aannemer Van Beers iedere week een nieuw bericht met uitleg en mooie foto’s.

Al veel werk verzet bij Dorp aan de Beek

Het beekherstel van de Kleine Beerze tussen Vessem en Middelbeers is in volle gang. De Kleine Beerze slingert weer door het landschap. De oude beekloop is op de meeste plekken dichtgegooid met zand. Er is een nieuwe poel aangelegd. En er wordt gewerkt aan een nieuw wandelpad.

Door de nieuwe meanders blijft het water langer in het gebied. Hierdoor heeft het water de tijd om in de grond te trekken en het grondwater aan te vullen. Tegelijk voorkomen we wateroverlast bij hevige regenbuien, omdat we het water langzamer afvoeren.

Er is al veel werk verzet, maar ook nog veel werk te doen. Denk aan het planten van bomen en het plaatsen van loopbruggen over de nieuwe beek. Daarnaast is aannemer Van Beers gestart met het graven van de nieuwe meanders bij Spekdonken. Als alles loopt volgens planning slingert de Kleine Beerze in het voorjaar ook daar weer door het landschap.

Programma ‘Leve de Kleine Beerze!’

Hier presenteren wij graag het programma Leve de Kleine Beerze! 2022 / 2023. In het programma staat de planning voor de themabijeenkomsten, workshops en koffieochtenden waarop u wordt uitgenodigd mee te praten, denken en beleven.

Aanmelden voor de bijeenkomsten kan met een mail aan deelname@brabantsekempen.eu.

Op 7 maart vierden we de start van het beekherstel en samenwerking van gebiedsontwikkeling De Levende Beerze

In december 2021 is aannemer Van Beers uit Hoogeloon gestart met het herstel van het beekdal van de Kleine Beerze tussen Vessem en Middelbeers. Het plan dat samen met de streek is ontwikkeld, wordt dit jaar verder tot uitvoering gebracht.

Al veel werk verzet
Bij Dorp aan de Beek slingert de Kleine Beerze weer door het natuurlandschap. De oude beekloop is daar op de meeste plekken dichtgegooid met zand. Er zijn nieuwe poelen aangelegd. En er wordt gewerkt aan een nieuw wandelpad om het gebied beleefbaar te maken. Door de nieuwe meanders blijft het water langer in het gebied en gaat het water sneller stromen. Hierdoor heeft het water de tijd om in de grond te trekken en het grondwater aan te vullen. Tegelijk voorkomen we wateroverlast bij hevige regenbuien, omdat we ruimte geven aan het beekdal en het water langzamer afvoeren.

Er is al veel werk verzet, maar ook nog veel werk te doen. Denk aan het planten van bomen, struiken en het plaatsen van loopbruggen over de nieuwe beek. Daarnaast is de aannemer gestart met het graven van de nieuwe meanders bij Spekdonken. Als alles gaat volgens planning slingert de Kleine Beerze in het voorjaar ook daar weer door het landschap.

Waardevolle samenwerking
De realisatie van het beekdal is een mooi voorbeeld van een intensieve samenwerking van de afgelopen jaren tussen Provincie Noord-Brabant, Huis van de Brabantse Kempen, gemeente Eersel en gemeente Oirschot, Waterschap De Dommel, ZLTO, Brabants Landschap en partners in de streek zoals Landcoöperatie Dal van de Kleine Beerze en Stichting Dorp aan de Beek. De samenwerking is ook een mooi voorbeeld van een gebiedsgerichte aanpak die op andere plaatsen de komende jaren in Noord-Brabant een vervolg kan krijgen.

We zijn dus gestart!
Door de coronamaatregelen heeft er met het gebied geen feestelijk startmoment plaatsgevonden in november 2021. Om toch hierbij stil te staan maakten we op 7 maart de samenwerking in het projectgebied zichtbaar door het planten van een boom.

Op de foto zie je van links naar rechts: Bas Peeters, Eric Beex (wethouder gemeente Eersel), Bas Peeters (bestuurslid Waterschap De Dommel) en Jan Denissen (voorzitter Landcoöperatie Dal van de Kleine Beerze).

De Kleine Beerze meandert weer meer!

Bestemmingsplan voor Meerven 6-6a te Vessem ter inzage

Eind 2020/ begin 2021 is in het kader van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze de oude boerderij, bestaande uit 2 bedrijfswoningen en bedrijfsgebouwen, aan de Meerven 6-6a gesloopt. De boerderij stond aan het eind van het buurtschap Meerven op de overgang naar het beekdal van de Kleine Beerze. Met de herziening van het bestemmingsplan kunnen op termijn de 2 woningen worden herbouwd binnen het oorspronkelijke bouwvlak. Dit kan zodra de directe omgeving van deze locatie voldoet aan de daarvoor gestelde eisen. De toekomstige woningen worden ingepast binnen het beekdallandschap van de Kleine Beerze . De stedenbouwkundige randvoorwaarden passen binnen de uitgangspunten van het gemeentelijk (beeld)kwaliteitsplan.

Ter inzage
Het ontwerpbestemmingplan Buitengebied, herziening Meerven 6-6a te Vessem ligt met ingang van 16 december 2021 tot 27 januari 2022 ter inzage in het gemeentehuis van Eersel. Het ontwerp met bijbehorende stukken is digitaal in te zien op www.ruimtelijkeplannen.nl met identificatienummer NL.IMRO.0770.BPBmeerven60083-ONTW.

Wilt u zienswijze hierover kenbaar maken?
Binnen genoemde termijn kan eenieder schriftelijk (niet per e-mail) een zienswijze over het ontwerp kenbaar maken bij de gemeenteraad, postbus 12, 5520 AA Eersel. U kunt ook mondeling uw zienswijze kenbaar maken; u moet dan -ook binnen de genoemde termijn- contact opnemen met Anouk Meulenbroeks, afdeling Ontwikkeling, team Ruimte, te bereiken via (0497) 531 300.

Kleine Beerze moet weer gaan kronkelen, werkzaamheden zijn gestart

VESSEM – Graafmachines komen er aan te pas om beek Kleine Beerze weer door het landschap te laten kronkelen. Het beekdal van de Kleine Beerze tussen Middelbeers en Vessem wordt over een afstand van 6,7 kilometer opnieuw ingericht.

Johan van der Putten Bron: ED

Met beekherstel wordt bedoeld dat de Kleine Beerze een meer natuurlijke vorm krijgt en het water harder gaat stromen. Daardoor ontstaat er een fijner leefgebied voor vissen, andere dieren en planten. Ook krijgt het water vanwege klimaatverandering meer ruimte. Er komen overstromingsvlaktes.

Te breed en te diep
De huidige, rechte loop van de Kleine Beerze is te breed en te diep voor de hoeveelheid water die er door stroomt. Het water stroomt daardoor te traag. In droge perioden valt de beek op sommige stukken droog. Daarom gaat de beek op verschillende plekken weer slingeren.

,,We willen het water langer in het gebied vasthouden”, legt Theo Hendriks, projectleider gebiedsontwikkeling Levende Beerze bij de gemeente Eersel uit. ,,De beek wordt smaller en ondieper. Door de bochten gaat het water sneller stromen.”

Weidevogels
Ook zijn de natuurgebieden Spekdonken en Molenbroek nu nog te droog. De grondwaterstand wordt verbeterd. ,,Molenbroek krijgt een waterbergingsfunctie”, vertelt districtsbeheerder Hans Schep van het Brabants Landschap. ,,De grondwaterstand wordt hoger en er ontstaat vochtig hooiland. Een mooi gebied voor weidevogels.”

Maandag is aannemer Van Beers uit Hoogeloon gestart met de werkzaamheden. Het bedrijf voert het werk uit in opdracht van Waterschap De Dommel en de betrokken partners gemeente Eersel, gemeente Oirschot en Brabants Landschap. De verwachting is dat ze eind 2022 klaar zijn en dat de beek door het landschap kronkelt.

Ruilen van grond
Om het beekherstel mogelijk te maken is er grond gekocht, onder andere van boeren. ,,Dat is gebeurd op vrijwillige basis en soms is er ook grond geruild. Dan kreeg de boer er grond dichterbij zijn boerderij voor terug”, laat Hendriks weten.

“Er komt zo’n 248 hectare aan natuur bij”
Theo Hendriks

Het project Beekherstel Kleine Beerze maakt deel uit van de al langer lopende proeftuin de Levende Beerze waar verschillende projecten onder vallen. ,,Er komt zo’n 248 hectare aan natuur bij. Heel het gebied is zo’n 3500 hectare. En er lopen zo’n honderd projecten.”

Wandelgebied
Een daarvan is de dorpsmoestuin in Vessem, waarvan Gerry Dorrestein coördinator is. ,,We hebben al een voedselbos aangelegd.” Achter de moestuin en het voedselbos moet de beek weer gaan meanderen. Het moet een mooi wandelgebied worden. Hij ziet er nu al patrijzen en fazanten.

Over het project de Levende Beerze dat al jarenlang loopt hebben Ria Bernards en Monique Leesberg het boek ‘Leve de Kleine Beerze’ geschreven. Het duo wilde verhalen ophalen uit de omgeving. ,,We zijn gaan wandelen langs de beek en hebben tafelgesprekken gevoerd met burgers, ondernemers en boeren die bij de beek zitten”, zegt Bernards. ,,We wilden ze erbij betrekken”, vult Leesberg aan. Ook dat blijven ze doen. ,,Ze zijn trots op het gebied, maar hoe zien ze de toekomst?”